Pozakodeksowe prawo karne

Ustawa z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. Nr 179, poz. 1485)

K-513 Wyrok z 13 marca 2007r., II AKa 28/07

  1. Uzasadniając postawiony zaskarżonemu orzeczeniu zarzut obrazy pra-wa materialnego tj. art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku (Dz. U. Nr 179, poz. 1485), obrońca wywiódł, że "krótkotrwałe dzierżenie przez oskarżonego narkotyków" w niekwestionowanych okolicznościach sprawy, nie wyczerpuje znamion występku określonego w wymienionym przepisie. Stanął na stanowisku, iż samo chwilo-we posiadanie środka odurzającego lub substancji psychotropowej w związku z jego użyciem nie jest czynem karalnym. Takiego zapatrywania nie sposób zaaprobować.

    Nie jest trafne, przywołane za, w istocie, odosobnionym wyrokiem Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 17 listopada 2005 roku, sygn. akt II AKa 288/05, twierdzenie, że skoro używanie (zażywanie) narkotyków nie podlega odpowiedzialności karnej, nie podlega karze także ich uprzednie nabywanie w tym celu oraz, jak to określił skarżący, ich "przenoszenie z miejsca zakupu do miejsca wypalenia". Teza, iż karanie osób władających tymi środkami li tylko w celu realizacji własnych potrzeb, byłoby sprzeczne z zamiarem ustawodawcy, jest zbyt daleko idąca. Co więcej, suge-rowana z powołaniem się na treść pisemnych motywów wspomnianego orzeczenia Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu interpretacja, wbrew odmiennemu przekonaniu skarżącego, nie odpowiada ani wykładni historycznej, ani też celowościowej omawianego przepisu a wręcz stoi z nimi w sprzeczności.

    Regulacja art. 48 uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 roku o przeciwdziałaniu narkomanii (tekst pierwotny: Dz. U. z 1997 roku, Nr 75, poz. 468 ze zm.; tekst jednolity: Dz. U. z 2003 roku, Nr 24, poz. 198 ze zm.) w pier-wotnym, aktualnym do dnia 11 grudnia 2000 roku, brzmieniu w ust. 4 wyłączała karalność posiadania na własny użytek środków odurzających lub substancji psychotropowych w ilości nieznacznej. Wskazany przepis, na mocy art. 1 pkt 23 ustawy z dnia 26 października 2000 roku o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. Nr 103, poz.1097), został wszakże uchylony z dniem 12 grudnia 2000 roku. Natomiast analogiczny art. 62 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku już od momentu jej wejścia w życie nie przewiduje jakiegokolwiek wyłączenia karalności w przedmiocie posiadania środków odurzających lub substancji psychotropowych, statuując, podobnie jak miało to miejsce w poprzednim stanie prawnym, nadto typ kwalifikowany tego czynu zabronionego, polegający na posiadaniu znacznej ilości wymienionych środków (ust. 2) czy uprzywilejowany a mianowicie przypadek mniejszej wagi (ust. 3). Skoro - jeszcze na kanwie ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 roku - wyeliminowano posiadanie środków odurzających lub substancji psychotropowych w nieznacznych ilościach na swój użytek jako okoliczność wyłączającą karalność i stan ten został utrzymany na gruncie obecnie obowiązujących unormowań, nie nasuwa zastrzeżeń, że zamysłem ustawodawcy było objęcie zakresem penalizacji również posiadania środków na własne potrzeby i to, bez względu na ich ilość, właśnie na zasadzie art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku (zob. w tej mierze także uwagi poczynione przez Wojciecha Ra-deckiego [w:] Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 1 marca 2006 roku, II KK 47/05, Orzecznictwo Sądów Polskich 2006, z. 12, poz. 145).

    Do odmiennych konstatacji nie może prowadzić kwestia odpowiedzialności sprawcy, który posiadał środek odurzający lub substancję psychotropową (zwłaszcza w innym, aniżeli osobiste spożytkowanie, celu), tylko za inny zrealizowany czyn zabroniony, przykładowo udzielenie czy wprowadzenie do obrotu. Uznanie posiadania substancji bądź za współukarany czyn uprzedni czy następczy, bądź za - pozostający w zbiegu realnym - odrębny czyn zabroniony, uzależnione jest wszak od realiów konkretnej sprawy. Stanowi ono zagadnienie tyczące się ocen i konstrukcji prawnych, na której to płaszczyźnie konieczne jest przeanalizowanie wzajemnego stosunku kilku zachowań, wyczerpujących dyspozycję określonych przepisów ustawy (czy występuje pomiędzy nimi ścisła więź o charakterze "środka do celu", tworząca zwartą całość zachowania się sprawcy) i zestawienie stopnia ich społecznej szkodli-wości.

  2. Kryterium limitującym karalność posiadania środków odurzających i substancji psychotropowych z całą pewnością nie jest także długotrwałość ich dzierżenia. Jako że ustawa z dnia 24 kwietnia 1997 roku w żaden sposób nie definiuje, ale i nie ogranicza omawianego pojęcia, posiadanie w rozumieniu art. 62 tegoż aktu a w oderwaniu od jego cywilnoprawnej definicji, sprowadza się do, jak celnie podkreślił Sąd I instancji, każdego, choćby krótkotrwałego, faktycznego władztwa nad rzeczą. Przekonanie to trafne jest tym bardziej, gdy zważy się, że ustawa (m.in. w art. 54 ust. 1 czy 61) posługuje się także terminem przechowywanie, który to stan cechuje właśnie dysponowanie środkami przez pewien okres.