Pozakodeksowe prawo karne

Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz.U. Nr 34, poz. 149 z późn. zm.)

K-613 Postanowienie z dnia 6 października 2008r., II AKz 317/08

Ustawa z dnia 19 września 2007 r. o zmianie ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz. U. Nr 191, poz. 1372) rozszerzyła możliwość stwierdzania nieważności orzeczeń, aż na orzeczenia wydane do dnia 31 grudnia 1989 r., uprzednio do 31 grudnia 1956 r. (art. 1 w/w ustawy). Daje to możliwość stwierdzania nieważności orzeczeń wydanych wobec osób biorących udział w tzw. Wydarzeniach Radomskich z czerwca 1976 r. Powołana ustawa nie zmieniła jednak podstawowej przesłanki stwierdzenia nieważności, a mianowicie ustalenia, że czyn zarzucany lub przypisany był związany z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego albo orzeczenie wydano z powodu takiej działalności (art. 1 ust. 1 ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego – Dz. U. Nr 34, poz. 149 z 1991 r. z późn. zm.). (...)

Niewątpliwie osoby, które brały udział w strajkach i demonstracjach działały na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Orzeczenia wydane wobec osób biorących udział w takich formach protestu mogą podlegać unieważnieniu. Nie oznacza to jednak automatyzmu w stwierdzaniu nieważności orzeczeń wydanych bezpośrednio po dniu 25 czerwca 1976 r., wobec wszystkich osób skazanych za wykroczenia i przestępstwa popełnione w dniu 25 czerwca 1976 roku.

Orzeczenia wydane za wykroczenia popełnione w dniu 25 czerwca 1976 roku podlegają uchyleniu jeśli dotyczą osób biorących z przyczyn politycznych, socjalnych, związkowych udział w strajkach lub demonstracjach, jeśli popełnione czyny były przejawem niezgody na politykę ówczesnych władz, na stosowane przez władzę represje. Unieważnienie może nastąpić, gdy udowodniony zostanie niepodległościowy motyw, cel działania osoby, którą dotknęły represje lub jeśli czyn skierowany był wprost przeciwko funkcjonariuszom ówczesnej władzy, jeśli działali oni w celu zdławienia , ograniczenia protestu.

Nie może natomiast być powodem stwierdzenia nieważności orzeczeń ich nawet oczywista niesłuszność, czy nawet niesprawiedliwość. Takie orzeczenia powinny być zmienione w drodze nadzwyczajnych środków odwoławczych, a nie w trybie ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.

Ojciec wnioskodawców, czemu oni nie przeczą, został zatrzymany przypadkowo, gdy oglądał porozbijane wystawy. Nie można w tej sytuacji uznać, by jego zachowanie miało jakikolwiek związek z ujmowaną podmiotowo i przedmiotowo działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.