Pozakodeksowe prawo karne

Ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora oraz postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2004 roku, Nr 179, poz. 1843 z późn. zm.)

K-834 Postanowienie z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt II S 7/11

W sprawie niniejszej wyłania się kwestia właściwości sądu uprawnionego do orzekania w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania karnego wykonawczego. Problematyka ta stanowiła przedmiot rozważań Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, którym Sąd ten dał wyraz w postanowieniu z dnia 10 grudnia 2010r. ( II S 29/10, LEX nr 677950 ) przyjmując, iż sądem właściwym do rozpoznania skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki co do orzeczeń wydanych w postępowaniu wykonawczym jest zgodnie z treścią art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. sąd okręgowy, co stanowi odstępstwo od ogólnej reguły określonej w art. 4 ust. 1 tejże ustawy. Funkcjonalna wykładnia przytoczonych przepisów, w kontekście całości uregulowań zawartych w omawianej ustawie, skłania do zajęcia odmiennego stanowiska.

Zasadą jest, że rozpoznanie skargi na przewlekłość należy do sądu przełożonego nad sądem, przed którym toczy się postępowanie ( art. 4 ust. 1). Ustawa jest zatem skonstruowana tak, aby uniknąć sytuacji, w której sąd, rozpoznając skargę na przewlekłość, rozstrzygałby o nieprawidłowościach swoich własnych działań. Wyjątek stanowi tu przewlekłość zarzucana sądowi apelacyjnemu oraz najwyższym organom sądowym - Sądowi Najwyższemu i Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, co jednak w sposób nie budzący wątpliwości wynika z treści ust. 1b, 2 i 3 art. 4 ustawy. Nietrafny wydaje się więc pogląd, aby sąd okręgowy, który na mocy art. 3 § 1 k.k.w. jest właściwy w postępowaniu dotyczącym wykonania orzeczenia, które zostało wydane przez ten sąd w pierwszej instancji, uprawniony był do badania przewlekłości we własnej sprawie. Za takim stanowiskiem opowiadają się autorzy opracowania „Skarga na przewlekłość postępowania przygotowawczego i sądowego. Komentarz”, Oficyna 2010, wyd. II – Piotr Górecki, Stanisław Stachowiak, Paweł Wiliński. Dlatego też - zdaniem Sądu Apelacyjnego - postępowanie, o którym mowa w art. 3 ust. 7 ustawy, a jednocześnie uregulowanie dotyczące właściwości sądu uprawnionego do badania przewlekłości w takim postępowaniu ( art. 4 ust. 4 ) nie dotyczy wykonania orzeczenia sądu karnego. Przepisem tym objęte jest wyłącznie postępowanie egzekucyjne oraz postępowania dotyczące wykonania orzeczeń sądowych przez inne aniżeli sądy organy. Do odmiennego poglądu nie może skłaniać powoływana przez Sąd Apelacyjny we Wrocławiu okoliczność, iż kodeks postępowania cywilnego przewiduje odstępstwo od ogólnej reguły właściwości sądu orzekającego w postępowaniu egzekucyjnym, stanowiąc w art. 781 k.p.c., iż tytułowi egzekucyjnemu pochodzącemu od sądu nadaje klauzulę wykonalności sąd pierwszej instancji, w którym sprawa się toczy ( a zatem może być to również sąd okręgowy ). W wypadkach wskazanych w tym przepisie klauzulę wykonalności nadaje także sąd drugiej instancji, może to uczynić również referendarz sądowy. Wskazana regulacja pozostaje jednakże wyjątkiem wobec ogólnej zasady, iż sprawy egzekucyjne należą do właściwości sądów rejonowych i działających przy tych sądach komorników ( art. 758 k.p.c. ). Dlatego zrozumiałym jest przyjęcie przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 18 lutego 2005r. ( III SPP 30/05, OSNP 2005/17/278 ), co zresztą nie sprzeciwia się stanowisku wyrażonym w niniejszym postanowieniu przez Sąd Apelacyjny, iż sąd okręgowy, w którego okręgu ma być prowadzona egzekucja, jest wyłącznie właściwy do rozpoznania skargi na przewlekłość postępowania o nadanie klauzuli wykonalności orzeczeniu sądowemu, także wówczas, gdy przedmiotem skargi jest przebieg postępowania przed sądem okręgowym lub apelacyjnym. Takiego wyjątkowego charakteru jak przepis art. 781 k.p.c. nie ma art. 3 § 1 k.k.w. - wyrażona w nim bowiem została zasada ogólna ( od której kodeks karny wykonawczy oraz inne ustawy także wprowadzają szereg odmienności ) i zgodnie z nią wykonanie orzeczenia zapadłego w procesie karnym w sądzie okręgowym jako sądzie pierwszej instancji należy właśnie do tego sądu.